Toestemmingsvereiste

Voordat u een bepaald onderzoek krijgt of wordt behandeld, is uw toestemming nodig. Dit heet in de WGBO het toestemmingsvereiste. De informatieplicht en het toestemmingsvereiste hangen nauw met elkaar samen. Alleen als u goed bent geïnformeerd, weet u waarvoor u toestemming geeft.

Wat houdt het toestemmingsvereiste in?

Een zorgverlener mag u alleen behandelen met uw toestemming. Om toestemming voor een bepaalde behandeling te kunnen geven, krijgt u eerst informatie. Misschien heeft u bedenktijd nodig. Zeg dit dan duidelijk tegen uw zorgverlener. Uiteindelijk beslist u zelf of u wordt behandeld of niet. Wanneer u alle informatie heeft gekregen en begrepen, kunt u beslissen of u de voorgestelde behandeling wilt. U kunt ook kiezen voor een eventuele andere behandeling of om niet behandeld te worden. De zorgverlener moet uw beslissing respecteren. Belangrijk voor de zorgverlener is dat u weloverwogen toestemming geeft voor de behandeling. Daarbij moet duidelijk zijn dat u de informatie heeft begrepen, en dat u op basis daarvan kiest. Dit wordt ook wel ‘informed consent’ genoemd. Vaak geeft u mondeling toestemming voor een behandeling. Voor meer ingrijpende behandelingen geeft u schriftelijk toestemming.

Wordt altijd om toestemming gevraagd?

Wanneer de behandeling ingrijpend is, zal de zorgverlener uitdrukkelijk uw toestemming vragen. Bij minder ingrijpende behandelingen zal niet altijd zo duidelijk om uw toestemming worden gevraagd. Uw toestemming blijkt dan uit uw gedrag. In sommige gevallen wordt uw toestemming veronderstelt, bijvoorbeeld voor handelingen die bij een behandeling horen zoals het plakken van een pleister na een vaccinatie (inenting).

Voorbeeld


Toestemming blijkt uit gedrag
U bent door de huisarts verwezen naar een laboratorium om bloed te laten afnemen. Wanneer u uw mouw opstroopt en uw arm uitsteekt, blijkt daaruit duidelijk dat u toestemming voor de bloedafname geeft.

Kan ik mijn toestemming intrekken?

Nadat u uw toestemming heeft gegeven, kunt u altijd van mening veranderen en uw toestemming intrekken. In dat geval zoekt u samen met de zorgverlener naar een andere behandeling. U kunt ook besluiten om u niet (meer) te laten behandelen. Soms kan een behandeling, wanneer deze al is begonnen, niet direct worden stopgezet. Het kan ook nodig zijn om een behandeling af te maken voor uw eigen veiligheid.

Wat gebeurt er als ik niet in staat ben om toestemming te geven?

In noodgevallen mogen zorgverleners handelen zonder uw toestemming.

Voorbeeld


Behandeling zonder toestemming bij ernstig ongeval
Bij een auto-ongeluk raakt u bewusteloos en wordt u met spoed naar het ziekenhuis gebracht. Natuurlijk wordt u dan behandeld, ook al heeft u geen toestemming kunnen geven. De behandeling is in uw eigen belang en de zorgverlener kan niet wachten tot u weer bij kennis bent. Wanneer er voldoende tijd is, wordt er wel overlegd met uw partner of naaste.