Vertegenwoordiging

Het kan voorkomen dat u niet zelf (meer) kunt beslissen over uw behandeling, bijvoorbeeld omdat u bewusteloos bent of dementie heeft. Dan kan iemand anders u vertegenwoordigen en in uw plaats beslissen. U kunt in een wilsverklaring vastleggen wat u wilt, als u zelf niet meer zou kunnen beslissen.

Wie beslist wanneer ik dat zelf niet meer kan?

De wet regelt ook vertegenwoordiging van patiënten die niet zelf kunnen beslissen. Bijvoorbeeld patiënten met dementie, met een verstandelijke beperking, of patiënten die in coma liggen. Zij worden wilsonbekwaam genoemd. De rechter kan in zo’n situatie een curator of mentor benoemen. Deze behartigt uw belangen, wanneer u niet (meer) voor uzelf kunt opkomen.
Het kan ook minder officieel. Dan stelt u zelf een verklaring op waarin u iemand als uw vertegenwoordiger aanwijst. Deze kan voor u beslissen op momenten dat u dat zelf niet kunt. Wanneer er niets op papier staat, betrekt de zorgverlener een naaste bij de beslissing over uw behandeling. In eerste instantie is dat uw partner, anders een ouder, kind, broer of zus. Als de benaderde persoon u niet wil vertegenwoordigen, zal de zorgverlener een andere naaste vragen.

Op welke wijze moet de vertegenwoordiger beslissen?

De vertegenwoordiger neemt besluiten op momenten dat u dat zelf niet (meer) kunt. Hij moet dan in uw belang en uw geest namens u beslissen. Hij beslist dan zoals u dat zelf zou hebben gedaan. Een wilsverklaring helpt daarbij.

Waarom een wilsverklaring?

U kunt in een situatie terechtkomen waarin u niet meer zelf kunt beslissen. Soms, zoals bij een ongeluk, kunt u dat niet zien aankomen. Vaak kan dat wel, bijvoorbeeld wanneer u op leeftijd komt. Misschien kent u een voorbeeld in uw omgeving waarvan u zegt: ‘Ik hoop dat mij dát nooit overkomt!’.
Vindt u het belangrijk dat er, als het erop aankomt, volgens uw eigen ideeën gehandeld wordt? Dan is het verstandig om uw behandelwensen voor bepaalde situaties op te schrijven. Bijvoorbeeld of u nog gereanimeerd of geopereerd wilt worden. 
U stelt dan een wilsverklaring op. Het beste kunt u dat samen met uw huisarts doen. Dan weet u dat er geen misverstanden of onzekerheden over uw verklaring kunnen ontstaan.

Wanneer anderen over u moeten beslissen, kan een wilsverklaring hen helpen om dat te doen zoals u dat zelf zou doen. Een duidelijke verklaring dat u een bepaalde behandeling niet wenst - en daarvoor dus geen toestemming zou geven -  zullen zorgverleners in principe respecteren.

Voor informatie over vertegenwoordiging en wilsverklaring zie: ‘Wie beslist?